BODZENTYN

XIX-wieczna zagroda zachowana in-situ w dawnym mieście biskupim Bodzentynie

JANOWIEC

Niewielki skansen urządzony w otoczeniu zamku w Janowcu.

Zagroda kurpiowska w Kadzidle to mały, bardzo przyjemny skansenik. Przewodnik pochodzi z rodziny, która mieszkała w tej właśnie chałupie i użytkowała eksponowane teraz sprzęty. Można też umówić się na zakup wycinanek i innych wyrobów ludowych.

KLUKI

Skansen wsi słowińskiej ma już 40 lat!

Istnieje pewna wieś rzeszowska, która stara się zachować swój charakter i dziedzictwo...


Dawniej Markenhof, dzisiaj Markowa, ma rodowód sięgający 1384 roku. Niemiecka nazwa to ślad po osadnikach z Saksonii, dla których lokowano wieś na "surowym korzeniu". Właściciele (Pileccy, Stadniccy, Korniakowie,...) założyli folwark, który rozparcelowano w 1926 roku.


Założone w 1979 roku Towarzystwo Przyjaciół Markowej stara się zachować dawną drewnianą zabudowę wsi. W 1985 otwarto skansen, gdzie znalazło schronienie:

zagroda przysłupowa,
czworoboczne zabudowania gospodarcze z XIX wieku,
chałupa biedniacka,
stodoła,
wiatrak-koźlak,
studnia z żurawiem,
spichlerz-sołek.

A wszystko to wyposażone w sprzęty i przedmioty codziennego użytku.

Źródło: Artykuł "Tradycja w Markowej" Małgorzaty Drożdz-Szczybury, Spotkania z Zabytkami z października 1997.

NOWOGRÓD

Jeden z dwu najstarszych skansenów w Polsce (1927 r.), pięknie położony na skarpie Narwii. Spalony przez Niemców, został odtworzony w 1958 r. Dodatkową atrakcją tego miejsca jest fakt, że stał tam kiedyś zamek księcia mazowieckiego Ziemowita. Są tu zabytki budownictwa ludowego, z jednym wyjątkiem - dworu z Brzózek. Jest też piękny Nepomuk.

To jest wyjątkowy skansen o tyle, że jego rodowód sięga początku XX wieku. Pierwotnie usytuowany był w Królewcu, a wraz ze zmianą granic zbiory przywędrowały do Olsztynka. Stąd w nekspozycji znajdują się obiekty budownictwa ludowego z Pruskiej Litwy, Barcji i Samibii. Oprócz tego reprezentowana jest Warmia, Mazury i Powiśle.

A tak całkiem po prostu - to jeden z najpiękniejszych zborów budownictwa drewnianego w Polsce, znakomicie utrzymany i ciekawie eksponowany.

Są tu zabytki Bojków, Łemków, Dolinian oraz budowle z Pogórza Zachodniego i Wschodniego.

Skansen ten doznał poważnych strat podczas pożaru 2.VII.1994. Wyglądało to tak:

A podczas mojego ostatniego tam pobytu miałem scysję z pewnym kretynem, który musiał zapalić papieroska...

W Sanoku są dwa Nepomuki - jeden do zobaczenia na zdjęciu powyżej, drugi w bocznym ołtarzu cerkwi z Rosolina. Zajrzyj na stronę Nepomuków!

SUCHA

Prywatny skansen, własność profesora Kwiatkowskiego, na codzień dyrektora Łazienek Królewskich w Warszawie. Głównym obiektem jest oczywiście drewniany dwór odnowiony przez Profesora wbrew opinii "biegłych". Toczy się w nim życie takie, jak przed laty. Właściciel zebrał wszystko co jeszcze istniało z dawnego wyposażenia dworu, w tym portrety jego mieszkańców. Widać gazety i robótki ręczne rozłożone na ławce przed gankiem wychodzącym na ogród...



Starannie odnowiono motto nad wejściem do dworu.



Jest tam też piękna kapliczka, która nie jest wyłącznie martwym obiektem muzealnym:



Trochę dalej usytuowano uratowane przed zagładą trzy chałupy wiejskie. Po drugiej stronie gumna stoi piękny ośmioboczny maneż, stodoły, karczma.

 Dwie chaty uległy spaleniu w listopadzie 2003..
Sprawca został zatrzymany, okazał się nim pracownik skansenu. Prof. Kwiatkowski
obiecuje odbudowanie, a właściwie obudowanie obu chat. To już nie będzie to samo, ale lepsze niż nic.



Po drugiej stronie drogi natomiast, za piękną bramą, zgromadzono jeszcze jeden dwór o przedziwnych proporcjach, wiatrak, i przede wszystkim plebanię z XVIII wieku. Plebania stoi nad stawem a najbardziej zadziwiają jej wnętrza wysokie aż do więźby dachowej.



...i sporo innych obiektów. Ostatnio kolekcja wzbogaciła się o dwór z Rudzienka, którego zdjęcie, jeszcze w oryginalnej lokalizacji, możecie obejrzeć na stronie dworów.

TOKARNIA

WDZYDZE

Ten na słupie to św. Jan z Nepomuka z Mojusza. Zajrzyj na stronę Nepomuków! A wyżej trzy zdjęcia ściągnięte ze strony Waldka i Aldony

WYGIEŁZÓW

Nadwiślański Park Etnograficzny jest oddziałem Muzeum w Chrzanowie (Małopolska). Istnieje od 1968 roku, można go zwiedzać od 1973. Najciekawsze obiekty to:

• kościół z Ryczowa (XVI w) z dzwonnicą z Nowej Góry (1770)

• domy z Alwerni (1825), Chrzanowa (1807)

• spichlerz z Kościelca (1798), karczma z Minogi (XIX w., rekonstrukcja)

• dom sołtysi z Przegini (1862), chałupa z Przeciszowa (1843)

• stodoły, olejarnia, kuźnia, młyn wodny z Sadka

• warsztat wikliniarski, garncarski, szewski

• liczne kapliczki z okolicy (prawie na 100% jest tam Nepomucen!)

Odtworzono typ zabudowy małomiasteczkowej, z placem-ryneczkiem ze studnią (z Aleksandrowic).

ZUBRZYCA GÓRNA

Orawskie zabytki nagromadzone wokół zagrody rodziny sołtysów Moniaków z Zubrzycy Górnej,  Otrzymali oni od cesarza Austrii w roku  1674 indygenat za zasługi w obronie wiary. A w ich dworze wisi malowany na szkle Nepomuk...

W roku 1937 miała miejsce darowizna tego terenu wraz z zabudowaniami przez Lattyaków, spadkobierców Moniaków. Był to początek Orawskiego Parku Etnograficznego. Oto obiekty skansenu:

• Przy wejściu lamus - spichlerz plebański przeniesiony z Podwilka wraz z bramą, XVIII wiek

• Karczma z Podwilka, XVIII wiek (kasa i galeria)

• Chałupa Alojzego Dziubka z Jabłonki, I połowa XIX wieku (izba weselna, magazyn)

• Zagroda Moniaków: dwór z XVII wieku, przebudowany w roku 1831, in situ

• Olejarnia

• Chałupa z wyżką Paś-Filipka z Jabłonki, 1765, 1834, ekspozycja obróbki lnu

• Chałupa Dziurczaka, k. XIX wieku, z Zubrzycy Dolnej (administracja)

• Chałupa Kotta, 1869, Zubrzyca Górna

• Folusz, XIX wiek

• Tartak

• Kuźnia

• Druga karczma z Podwilka, murowana, k. XIX wieku

• Chałupa biedniacka z Moźdżeni, k. XIX wieku

• Chałupa Omylaka z Zubrzycy Dolnej, II połowa XIX wieku

• Zagroda Misińców, in situ, początek ekspozycji łańcuchowej wsi orawskiej

• Zagroda Małysów z Chyżnego, 1869

• Chałupa Wontorczyka z Lipnicy Małej, 1859

• Chałupa Świetlaka z Zubrzycy Górnej-Ochlipowa, ok. 1940

• Chałupa Marii Pawlak z Piekielnika, II połowa XIX wieku

• Zagroda Joanny Moniak

• Zagroda Czarniaków z Zubrzycy Górnej, typ "okół", 1930

• Szkoła z Lipnicy Wielkiej, II połowa XIX wieku.

W skansenie napadłem Panią Kustosz, która okazała mi daleko idącą pomoc i udostępniła do zdjęć figury Nepomuków na codzień schowanych w magazynie. Pogoda - zadymka śnieżna - uniemożliwiła wykonanie innych zdjęć.

Inne wwwstrony, inne skanseny....:

• Skanseny - praca dyplomowa
  (zawiera zdjęcia ściągnięte z tej witryny bez mojej zgody,
  o co miałem pretensje do Autorki i władz uczelni.
  W końcu to praca naukowa! Jest tam też lista 52 obiektów)
• Kalisz
• Sierpc
• Wdzydze Kiszewskie
• Wdzydze Kiszewskie 2
• Biskupin
• Kolbuszowa
• Chorzów
• Kłóbka